Publicystyka renesansowa - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Tematyka obejmująca aktualne problemy społeczno-polityczne charakteryzowała właściwie całe piśmiennictwo renesansowe, niezależnie od gatunków i rodzajów literackich. Dlatego można mówić o szerokim zainteresowaniu publicystyką i o rozwoju myśli publicystycznej w polskim Odrodzeniu. Najchętniej wykorzystywaną formą był zaczerpnięta z Arystotelesa mowa. Sięgnięto także po nowatorskie pomysły, jak list otwarty, dialog, komentarz. W tym kręgu powstawały także przykłady dziejopiRozmowy, które miał król Salomon mądry z Marchołtem grubym a sprośnymsarstwa oraz na wpół publicystyczne i na wpół religijne kazania. Twórcami renesansowej publicystyki byli:

Jan Ostroróg
Starosta wielkopolski, doradca Kazimierza Jagiellończyka. Autor rozprawy pt. Memoriał o uporządkowaniu Rzeczpospolitej na sejm walny Królestwa. Utwór skierowany był do wojewodów i kasztelanów. Zawarto w nim m.in. takie zagadnienia, jak stosunek króla do papieża, postulat ograniczenia politycznej władzy duchowieństwa, reformy prawodawstwa, a także kwestie związane z ochroną polszczyzny i jej rozwojem.

Andrzej Frycz Modrzewski
Żył w latach 1503-1572. Swą publicystyczną działalność rozpoczął od broszury Łaski albo o karze za mężobójstwo, wydanej w 1543 roku. Atakował w nim niesprawiedliwą ustawę, w myśl której szlachcic zabijający nieszlachcica podlegał tylko karze administracyjnej, zaś nieszlachcic zabijający szlachcica karany był śmiercią. W 1551 roku wydał O poprawie Rzeczpospolitej (De republica emendanda). Dzieło podzielonej jest na 5 części – o obyczajach; o prawach; o wojnie; o kościele; o szkole. Napisane zostało po łacinie. Widoczne są w nim wpływy irenizmu oraz myśli Erazma z Rotterdamu. Jest to nowatorska i szczegółowa analiza ustroju społeczno-politycznego ówczesnej Polski, zawiera również program reform i propozycje przebudowy kraju.

Część I – o obyczajach – postulat, by państwo stało na straży etyki, wychowania młodych ludzi, by zarządzało opieką społeczną i zdrowotną.
Część II – o prawach – zawiera projekt organizacyjny sądownictwa, stworzenia nowego kodeksu, postulat równości wobec prawa.
Część III – o wojnie – uznaje prawo narodów do samostanowienia oraz samodzielnego istnienia. Jest przeciwko wszelkiej agresji, zwłaszcza wojnie zaborczej.
Część IV – o kościele – postulat rozdziału kościoła od państwa i polityki, domaga się udziału świeckich w soborach.
Część V – o szkole – postulat, by za wychowanie odpowiedzialne było państwo. Postulat stworzenia zespołu szkół powszechnych.

Państwem idealnym dla Frycza było państwo surowe, ale sprawiedliwe, rządzone przez filozofów, w którym dobrem najwyższym byłaby praca i nauka.

Stanisław Orzechowski
Żył w latach 1513 -1566, był przeciwnikiem A. F. Modrzewskiego. Udowadniał, iż Kościół stworzył polską państwowość, spaja kraj, jest nadal gwarantem wolności.

Piotr Skarga
Jezuita, kaznodzieja króla Zygmunta III wazy. Jego Kazania sejmowe zawierają obraz upadku kraju, w którym szerzą się zepsucie i inne „choroby”. Do narodowych wad zaliczał brak patriotyzmu, słabą władzę króla, niesprawiedliwe prawa, upadek obyczajów, szerzenie się zepsucia w religii. Państwo idealne winno być silną monarchią, posłuszną Kościołowi.

Kazania są prozą retoryczną, a celem, jaki stawiał sobie Skarga, było pouczenie i poruszenie czytelnika, zmotywowanie go do zmiany. Więcej na temat Kazań czytaj tutaj.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Kazanie o miłości ku ojczyźnie - streszczenie
2  Giovanni Boccaccio - biografia
3  Szymon Szymonowic - życie i twórczość



Komentarze: Publicystyka renesansowa

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: