Wzorzec dworzanina w "Dworzaninie polskim" Łukasza Górnickiego - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Dworzanin polski to dzieło parenetyczne napisane w formie tzw. zwierciadła (łac. speculum), w którym został przedstawiony wizerunek idealnego dworzanina oraz „dwornej pani”. Do najważniejszych kategorii eksponowanych w utworze Górnickiego należą elegancja, wdzięk, wytworność oraz kultura osobista. Ideał dworzanina, wyłaniający się z wypowiedziach współrozmówców, posiada cechy głęboko zakorzenione w kulturze, były one prezentowane już w starożytności przez takich autorów jak Platon czy Arystoteles. Wdzięk (grazia) w tym dziele na szczególne znaczenie, jest pojęciem z zakresu poetyki normatywnej.
Harmonia i proporcja były pojęciami obiektywnymi, bo mierzalnymi, wdzięk zaś jest kategorią do pewnego stopnia subiektywną: dzięki „gracji” to, co harmonijne i proporcjonalne, podoba się i staje się łatwe. W tym sensie wdzięk był jakby sprawnością, był sztuką.

Człowiek cechujący się wdziękiem sprawia wrażenie, że wszystko czyni bez najmniejszego wysiłku, cechuje go tzw. „zmyślna niedbałość” we wszystkich dziedzinach życia, również w mowie:
A tak ten mój dworzanin będzie u wszystkich ludzi z podziwieniem osoby i będzie miał we wszystkim gracyję, a zwłaszcza w mowie, jeśli się strzec będzie wydwarzania, której wady pełno wszędzie a podobno u nas w Polszcze więcej niż gdzie indziej. Albowiem nasz Polak, by jedno kęs z domu wyjechał, wnet nie chce inaczej mówić, jedno tym językiem, gdzie troszkę zmieszkał: jeśli był we Włoszech, to za każdym słowem signor, jeśli we Francyjej, to per ma foi, jeśli w Hiszpanijej, to nos otro cavaglieros; a czasem drugi, chocia nie będzie w Czechach, jedno iż granicę śląską przejdzie, to już inaczej nie będzie chciał mówić, jedno po czesku, a czeszczyzna we to Bóg, jaka będzie.

Tak więc dworzanin według Górnickiego powinien odznaczać się szeregiem cech, składających na zewnętrzną wytworność, którą – jak się dowiadujemy z wypowiedzi rozmówców – łatwiej uzyskać osobie o pochodzeniu szlacheckim. Tutaj otwiera się wątek osobisty w dziele, Górnicki jako człowiek o pochodzeniu mieszczańskim szuka dla siebie furtki do nobilitacji. To co szlachcic otrzymuje z urodzenia, osoba niższego pochodzenia będzie musiała opłacić wielkim trudem i staraniem.

Ostatnim, najważniejszym kryterium dworskości jest głębia duchowa, liczne zalety ducha. Na te składają się: wysoka kultura intelektualna, męstwo w czasie wojny, a rozwaga i umiar, gdy panuje pokój. Ponadto idealny dworzanin powinien mieć dobry wpływ na swego przełożonego.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Żeńcy - streszczenie i bohaterowie
2  Mikołaj Rej – życiorys
3  Antenor kontra Aleksander (Parys) - wybór argumentów



Komentarze: Wzorzec dworzanina w "Dworzaninie polskim" Łukasza Górnickiego

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 



2008-05-20 18:55:21

dokładnie, strasznie ogólnikowo, prawie Wikipedia. Przeczytałam całość i chciałam sobie uporządkować wiedzę i wrażenia z lektury, no i głęboko się zawiodłam...


2006-12-13 11:08:30

moim zdaniem opracowanie jest zbyt ogólnikowe i w zasadzie,dla kogos kto nie przeczytał utworu a chcialby sie czegos o nim dowiedziec,nie mowi niczego konkretnego.Natomiast dla kogos,kto utwor zna,jest to praca na poziomie podstawówki.




Streszczenia książek
Tagi: